Niepokojące wiadomości, telefony o późnej porze, śledzenie, nachodzenie w domu lub miejscu pracy, grożenie pobiciem czy zniszczeniem mienia. Takie zachowania łatwo początkowo uznać za konflikt, złośliwość albo próbę zastraszenia. Gdy jednak zaczynasz obawiać się o swoje bezpieczeństwo albo ktoś regularnie narusza Twoją prywatność, nie warto ich lekceważyć. Groźby karalne oraz uporczywe nękanie mogą stanowić przestępstwo. Dotyczy to również działań podejmowanych przez telefon, komunikatory internetowe czy media społecznościowe. Kiedy groźba przekracza granicę zwykłej kłótni? Czy kilka wiadomości wystarczy, aby mówić o stalkingu? I kiedy zgłosić nękanie na policję? Sprawdź nasz artykuł. 

Kiedy groźba staje się groźbą karalną?

Nie każda nieprzyjemna wypowiedź jest groźbą karalną. Znaczenie ma przede wszystkim jej treść oraz okoliczności, w których pada. Zgodnie z art. 190 § 1 Kodeksu karnego przestępstwo może wystąpić wtedy, gdy ktoś grozi Ci popełnieniem przestępstwa na Twoją szkodę albo na szkodę osoby dla Ciebie najbliższej, a groźba wywołuje uzasadnioną obawę, że zostanie spełniona. Za taki czyn grozi obecnie kara pozbawienia wolności do 3 lat. Groźba może dotyczyć na przykład pobicia, pozbawienia życia, podpalenia domu czy zniszczenia samochodu. Nie musi paść podczas rozmowy twarzą w twarz. Sprawca może przekazać ją przez SMS, e-mail, komunikator, nagranie głosowe albo za pośrednictwem innej osoby. Samo zdanie „jeszcze tego pożałujesz” nie zawsze oznacza popełnienie przestępstwa. Trzeba spojrzeć na szersze tło. Inaczej ocenia się podobną wypowiedź rzuconą podczas błahej sprzeczki, a inaczej wiadomość od osoby, która wcześniej stosowała przemoc, nachodziła Cię lub wyraźnie opisała, co zamierza zrobić. Nie musisz czekać, aż osoba kierująca groźby podejmie próbę ich wykonania. Jeżeli obawa jest uzasadniona okolicznościami, możesz zawiadomić policję.

Czym jest uporczywe nękanie, czyli stalking?

Stalking nie ogranicza się do częstego wysyłania SMS-ów. Uporczywe nękanie może przyjmować wiele postaci. Sprawca może wielokrotnie do Ciebie dzwonić, pisać z nowych numerów, czekać pod domem, obserwować miejsce pracy, jeździć za Tobą samochodem, wysyłać niechciane przesyłki albo zakładać kolejne profile w internecie po tym, jak poprzednie zostały zablokowane. Art. 190a § 1 Kodeksu karnego dotyczy uporczywego nękania, które wzbudza uzasadnione okolicznościami poczucie zagrożenia, poniżenia lub udręczenia albo istotnie narusza prywatność. Za takie przestępstwo grozi kara pozbawienia wolności od 6 miesięcy do 8 lat. Nie ma zasady, zgodnie z którą trzy, pięć czy dziesięć wiadomości automatycznie oznacza stalking. Liczy się całokształt zachowania sprawcy, jego powtarzalność, natężenie oraz wpływ na życie osoby pokrzywdzonej. Jeżeli przez działania innej osoby zmieniasz numer telefonu, boisz się wychodzić z domu, omijasz określone miejsca, obawiasz się wracać samemu albo stale sprawdzasz, czy ktoś Cię nie obserwuje, są to okoliczności, których nie powinieneś bagatelizować.

Czy stalking może odbywać się wyłącznie przez internet?

Sprawca nie musi pojawiać się przed Twoim domem. Uporczywe wysyłanie wiadomości, tworzenie kolejnych kont po zablokowaniu poprzednich, kontaktowanie się z Twoimi znajomymi, publikowanie treści mających Cię poniżyć czy ciągłe ingerowanie w Twoją prywatność może prowadzić do odpowiedzialności karnej, jeśli spełnia przesłanki określone w przepisach. Kodeks karny osobno reguluje również przypadki podszywania się pod inną osobę i wykorzystywania jej wizerunku lub danych w sposób wyrządzający szkodę majątkową albo osobistą.

Kiedy zgłosić groźby lub nękanie na policję?

Nie musisz czekać, aż sytuacja stanie się skrajna. Jeżeli ktoś grozi Ci przemocą, regularnie Cię nachodzi, śledzi, zasypuje wiadomościami mimo jasnego sprzeciwu albo jego zachowanie powoduje, że zaczynasz obawiać się o siebie lub bliskich, możesz zgłosić sprawę w najbliższej jednostce policji. Policja w swoich oficjalnych materiałach wprost wskazuje tę drogę osobom, wobec których kierowane są groźby. Jeżeli istnieje bezpośrednie zagrożenie życia lub zdrowia, sprawca znajduje się pod Twoim domem, próbuje dostać się do mieszkania albo zachowuje się agresywnie, nie czekaj na możliwość późniejszego złożenia zawiadomienia. W takiej sytuacji właściwa może być natychmiastowa interwencja policji. Zarówno groźba karalna z art. 190, jak i podstawowa postać uporczywego nękania z art. 190a należą do przestępstw, których ściganie następuje na wniosek pokrzywdzonego. Dlatego podczas składania zawiadomienia warto jasno zaznaczyć, że żądasz ścigania sprawcy.

Jak udokumentować groźby i uporczywe nękanie?

Dowody mogą mieć duże znaczenie dla dalszego postępowania. Dlatego nie kasuj wiadomości tylko po to, aby nie musieć na nie patrzeć. Zachowuj SMS-y, wiadomości z komunikatorów, e-maile, nagrania głosowe i historię połączeń. Wykonuj zrzuty ekranu zawierające datę, nazwę profilu lub numer telefonu. Jeśli sprawca pojawia się pod Twoim domem albo miejscem pracy, warto zanotować datę i przebieg zdarzenia. Istotne mogą okazać się także nagrania z monitoringu oraz zeznania osób, które widziały zachowanie sprawcy lub wiedzą, jak często dochodziło do określonych sytuacji. Nie wdawaj się przy tym w długie spory z osobą, która Cię nęka. Nie próbuj również prowokować jej do wypowiedzenia jeszcze poważniejszych gróźb tylko po to, aby zdobyć dowód. Jeżeli charakter sytuacji na to pozwala, jasne zakomunikowanie, że nie życzysz sobie dalszego kontaktu, może też pomóc wykazać, że kolejne działania sprawcy następują wbrew Twojej woli.

Groźby i stalking – nie trzeba czekać na eskalację

Osoby nękane często przez długi czas zastanawiają się, czy sytuacja jest „wystarczająco poważna”, aby zgłosić ją organom ścigania. Tymczasem nie ma potrzeby czekać na kolejne groźby, coraz częstsze wizyty czy otwartą agresję. Każda sprawa wymaga osobnej oceny. Znaczenie ma treść wiadomości, częstotliwość kontaktów, wcześniejsze relacje między stronami, zachowanie sprawcy oraz wpływ jego działań na Twoje życie. Jeżeli obawiasz się spełnienia gróźb albo nękanie trwa mimo Twojego sprzeciwu, warto zabezpieczyć dostępne dowody i rozważyć niezwłoczne zawiadomienie policji lub prokuratury. W bardziej zawiłej sytuacji, zwłaszcza gdy zachowania trwają od dłuższego czasu albo sprawca łączy nękanie z groźbami, pomoc adwokata może ułatwić uporządkowanie materiału dowodowego oraz prawidłowe opisanie zdarzeń w zawiadomieniu.

FAQ – najczęściej zadawane pytania

Czy jedna groźba wystarczy, aby zgłosić sprawę na policję?

Groźba karalna nie musi powtarzać się wielokrotnie. Jeśli dotyczy popełnienia przestępstwa na Twoją szkodę lub szkodę osoby najbliższej i wywołuje uzasadnioną obawę, że zostanie spełniona, może spełniać przesłanki z art. 190 Kodeksu karnego.

Ile wiadomości musi wysłać sprawca, żeby można było mówić o stalkingu?

Przepisy nie wskazują konkretnej liczby wiadomości. O uporczywym nękaniu decyduje całokształt zachowania, w tym jego powtarzalność i wpływ na pokrzywdzonego. Kilka wiadomości w jednej rozmowie nie musi oznaczać stalkingu, ale długotrwałe kontaktowanie się mimo sprzeciwu może już wymagać odmiennej oceny.

Czy groźby przez SMS lub Messenger są karalne?

Forma przekazania groźby nie przesądza o odpowiedzialności. Wiadomość tekstowa, komunikator czy media społecznościowe mogą stanowić sposób przekazania groźby karalnej, jeżeli zostaną spełnione pozostałe przesłanki przestępstwa.

Czy były partner może odpowiadać za stalking?

Dawny związek nie daje prawa do wielokrotnego nachodzenia, śledzenia czy kontaktowania się wbrew woli drugiej osoby. Jeżeli zachowanie byłego partnera spełnia znamiona uporczywego nękania, może prowadzić do odpowiedzialności karnej.

Czy trzeba znać dane osoby, która wysyła groźby z fałszywego konta?

Nie musisz samodzielnie ustalać tożsamości sprawcy przed złożeniem zawiadomienia. Zabezpiecz profil, wiadomości, adresy stron, daty oraz inne informacje, którymi dysponujesz, i przekaż je organom ścigania.

Co zrobić, gdy groźba dotyczy natychmiastowego ataku?

Jeśli sytuacja wskazuje na bezpośrednie zagrożenie życia lub zdrowia, priorytetem jest bezpieczeństwo. Nie konfrontuj się samodzielnie ze sprawcą. W przypadku nagłego zagrożenia skontaktuj się z numerem alarmowym 112.