Fałszywy sklep, wiadomość od „pracownika banku”, prośba znajomego o kod BLIK, atrakcyjna inwestycja albo link do dopłaty za przesyłkę. Oszustwo internetowe może zacząć się niewinnie. Czasem wystarczy kilka minut, aby przestępca zdobył dane do bankowości albo skłonił Cię do wykonania przelewu. Jeżeli zorientujesz się, że doszło do wyłudzenia pieniędzy przez internet, nie czekaj na rozwój sytuacji. Szybka reakcja może ograniczyć straty, pomóc zabezpieczyć dowody i zwiększyć szansę na ustalenie sprawcy. Co zrobić po oszustwie internetowym i gdzie zgłosić sprawę? Sprawdź nasz artykuł. 

Padłeś ofiarą oszustwa internetowego? Najpierw skontaktuj się z bankiem

Pierwszym odruchem może być napisanie do oszusta albo próba samodzielnego wyjaśnienia sprawy. Zwykle nie warto tracić na to czasu. Jeżeli pieniądze wyszły z Twojego rachunku albo przekazałeś komuś dane bankowe, jak najszybciej skontaktuj się ze swoim bankiem. Korzystaj wyłącznie z oficjalnego numeru telefonu banku, aplikacji albo danych dostępnych na jego stronie internetowej. Nie dzwoń pod numer podany w wiadomości otrzymanej od osoby, która wcześniej się z Tobą kontaktowała. Oszuści potrafią podszyć się pod numer znanej instytucji. Powiedz pracownikowi banku dokładnie, co się wydarzyło. Jeżeli wykonałeś przelew pod wpływem fortelu oszusta, bank może podjąć próbę zatrzymania albo odzyskania środków. Jeśli ktoś przejął dane do Twojej bankowości, konieczne może okazać się również zablokowanie dostępu do rachunku, kart lub innych metod płatności. Gdy zauważysz transakcję, na którą nie wyraziłeś zgody, zgłoś ją bankowi jako nieautoryzowaną. Nie należy jednak automatycznie traktować w ten sposób każdej płatności związanej z oszustwem. Inaczej wygląda sytuacja, gdy przestępca sam wykonał operację po przejęciu Twojego konta, a inaczej, gdy samodzielnie zatwierdziłeś przelew, wierząc w zmyśloną historię.

Zabezpiecz dowody oszustwa – niczego pochopnie nie usuwaj

Po wyłudzeniu pieniędzy wiele osób z nerwów kasuje rozmowę z oszustem, blokuje jego profil albo usuwa wiadomości. Tymczasem właśnie te materiały mogą później pomóc Policji lub prokuraturze. Zachowaj całą korespondencję z oszustem, potwierdzenia przelewów, wiadomości SMS i e-mail, numery telefonów, numery rachunków, adresy stron internetowych oraz nazwy profili. Warto też wykonać zrzuty ekranu. Strona fałszywego sklepu albo konto przestępcy mogą zniknąć równie szybko, jak się pojawiły. Jeżeli oszust podszywał się pod pracownika banku, kupującego na portalu ogłoszeniowym lub członka rodziny, zapisz również przebieg zdarzenia. Nawet drobny szczegół, który teraz wydaje się błahy, może później nabrać znaczenia. Nie prowadź własnego „śledztwa” i nie próbuj prowokować sprawcy do kolejnych rozmów. Lepiej zabezpieczyć istniejący ślad cyfrowy i przekazać go odpowiednim organom.

Gdzie zgłosić oszustwo internetowe?

Jeżeli straciłeś pieniądze, powinieneś jak najszybciej zawiadomić Policję albo prokuraturę o podejrzeniu popełnienia przestępstwa. Nie musisz znać danych sprawcy. Nie musisz też samodzielnie ustalać, jaki dokładnie przepis prawa został naruszony. Podczas zgłoszenia opisz spokojnie, jak doszło do kontaktu z oszustem, czego od Ciebie żądał, w jaki sposób przekazałeś pieniądze oraz kiedy zorientowałeś się, że masz do czynienia z wyłudzeniem. Przekaż też wcześniej zabezpieczone materiały. Typowe oszustwo polegające na wprowadzeniu innej osoby w błąd w celu osiągnięcia korzyści majątkowej może wyczerpywać znamiona przestępstwa z art. 286 § 1 Kodeksu karnego. Za taki czyn grozi kara pozbawienia wolności od 6 miesięcy do 8 lat. O tym, jak należy zakwalifikować konkretne zdarzenie, decydują jednak jego okoliczności.

Phishing i fałszywe wiadomości możesz zgłosić także do CERT Polska

Jeśli oszustwo internetowe zaczęło się od podejrzanego SMS-a, wiadomości e-mail albo fałszywej strony, możesz zgłosić incydent również do CERT Polska. Podejrzane wiadomości SMS zawierające link można przekazać na numer 8080. Takie zgłoszenie nie zastępuje zawiadomienia Policji, gdy doszło już do kradzieży pieniędzy. Pomaga jednak w wykrywaniu fałszywych stron i kolejnych kampanii phishingowych. Jeżeli w wyniku oszustwa przekazałeś również swoje dane osobowe, rozważ zastrzeżenie numeru PESEL. Centralne Biuro Zwalczania Cyberprzestępczości wskazuje tę czynność jako jedno z działań, które warto podjąć po cyberoszustwie.

Czy można odzyskać pieniądze po oszustwie internetowym?

To jedno z pierwszych pytań, jakie pojawia się po utracie oszczędności. Niestety nie ma jednej odpowiedzi dla każdej sprawy. Możliwość odzyskania pieniędzy zależy między innymi od sposobu płatności, chwili zgłoszenia sprawy, przebiegu oszustwa oraz tego, czy uda się ustalić odbiorcę środków. Dlatego nie warto zakładać z góry, że pieniądze przepadły bezpowrotnie. Szczególne znaczenie ma rozróżnienie między przelewem wykonanym przez Ciebie pod wpływem manipulacji a transakcją wykonaną bez Twojej zgody. W przypadku nieautoryzowanych transakcji przepisy o usługach płatniczych przewidują określone obowiązki banku, a klient może złożyć reklamację i żądać zwrotu środków. Jeżeli bank odmawia uwzględnienia reklamacji albo okoliczności oszustwa są zawiłe, warto przeanalizować dokumenty i przebieg zdarzenia przed podjęciem kolejnych działań.

Oszustwo internetowe – szybkie działanie ma znaczenie

Gdy odkryjesz wyłudzenie pieniędzy, nie zwlekaj z kontaktem z bankiem, zabezpieczeniem dowodów oraz zgłoszeniem oszustwa na Policję lub do prokuratury. Nie kasuj rozmów i nie zakładaj, że niewielka ilość informacji uniemożliwia ustalenie sprawcy. Każda sprawa wygląda nieco inaczej. Oszust może wykorzystać phishing, kod BLIK, fałszywy sklep internetowy, przejęte konto w mediach społecznościowych albo pozornie intratną inwestycję. Jeśli straciłeś znaczną kwotę, bank odrzucił Twoją reklamację albo nie wiesz, jakie kroki prawne podjąć, pomoc adwokata może ułatwić ocenę sytuacji i wybór dalszej drogi dochodzenia swoich praw. Najważniejsze jest jedno: po wykryciu oszustwa nie czekaj. Im wcześniej zaczniesz działać, tym większe masz możliwości zabezpieczenia swoich interesów.